Klub Muzyki i Literatury we Wrocławiu zaprasza na prezentację książek Pauliny Subocz-Białek i Ireneusza Staronia pt. ''Poza mapą. O „Nadberezyńcach" Floriana Czarnyszewicza'' oraz ''Nostalgiczna pieśń powrotu. O twórczości Floriana Czarnyszewicza''

1 lutego (poniedziałek) 2021 roku o godz. 17.00

Spotkanie transmitowane online

Plakat [pdf]

Paulina Subocz-Białek i Ireneusz Staroń. ''Poza mapą. O „Nadberezyńcach” Floriana Czarnyszewicza'' (okładka) [pdf]

Paulina Subocz-Białek i Ireneusz Staroń. ''Nostalgiczna pieśń powrotu. O twórczości Floriana Czarnyszewicza'' (okładka) [pdf]

Paulina Subocz-Białek oraz Ireneusz Staroń pokazują pisarza znad Berezyny jako autora na wskroś nowoczesnego, sylwicznego, łączącego w swych utworach konwencje eposu, sielanki, romansu, powieści rozwojowej, przygodowej, historycznej, czy też awanturniczo-łotrzykowskiej. Co więcej: zręcznie poruszającego się pomiędzy prawdą i fikcją, autobiografią i beletrystyką, kompozycją otwartą i zamkniętą, poetyką fragmentu i poetyką „całości”; wirtuozersko zderzającego ze sobą rozmaite rejestry i style polszczyzny, a także jej odmiany regionalne – przełamującego patos humorem, a sielankę katastrofizmem. Nowoczesność Czarnyszewicza to także dystans wobec mitotwórczej roli literatury. Zamieszczone w książce analizy odsłaniają pasjonującą grę, jaką artysta prowadzi z „polskim mitem”, zarazem podważając go i utwierdzając, konstruując i dekonstruując.

Paulina Subocz-Białek i Ireneusz Staroń – badacze twórczości prozaika znad Berezyny. Poświęcili mu dwie monografie: Poza mapą. O „Nadberezyńcach” Floriana Czarnyszewicza (Kraków 2020) oraz Nostalgiczną pieśń powrotu. O twórczości Floriana Czarnyszewicza (Kraków 2020), a także esej Cienie platanowej Avenida de Mayo publikowany na łamach miesięcznika „Twórczość” (2020, nr 9). W kwartalniku literacko-artystycznym „Metafora” publikowali pierwsze w najnowszej refleksji krytycznej szkice prezentujące drobiazgową analizę formalną wybranych fragmentów prozy tego autora. Ich książka historycznoliteracka Nadkolory i nadaromaty. Schulz, Mueller, Blecher (Lublin 2017) znalazła się na prestiżowej liście 80 najważniejszych pozycji schulzologicznych kwartalnika „Konteksty” (2019). Monografia była prezentowana także na Festiwalu Conrada i wrocławskim Bruno Schulz. Festiwal (oba 2018). Od 2015 roku autorzy są członkami kapituły jury Nagrody Literackiej Czterech Kolumn.

W dobie panowania distant reading lub co najwyżej middle distant reading monografia Pauliny Subocz-Białek i Ireneusza Staronia Poza mapą. O „Nadberezyńcach” Floriana Czarnyszewicza zapowiada więcej niż powrót do close reading, bo restytucję tradycyjnej, porządnej filologii. Autorzy, decydując się poświęcić jednej powieści obszerną rozprawę, podjęli tradycję, której szczytowym osiągnięciem w nowoczesnym literaturoznawstwie polskim było studium Konstantego Troczyńskiego z 1938 roku Artysta i dzieło, poświęcone Próchnu Wacława Berenta. Ale, choć dominantą tych trzymających się blisko tekstu analiz jest sam tekst: jego kształt gatunkowy, schematy fabularne, kompozycja, technika narracyjna, stylistyka i retoryka, to nie pominęli tak ważnych dla filologii i rozumiejącej lektury spraw, jak kontekst historyczny, historycznoliteracki i biograficzny oraz życie utworu w recepcji. Dążyli bowiem, jak zadeklarowali w Uwagach wstępnych, do ukazania całego splotu okoliczności zewnątrztekstowych, które nie dość, że zdeterminowały wewnętrzny kształt powieści, to i odwzorowały się w niej.
Prof. Danuta Ulicka, Epos o eposie, „Nowe Książki” 2020, nr 11.

Gdyby nie świadomość proporcji, mogłabym powtórzyć za Czesławem Miłoszem: „Byłam jedną z ofiar: wystarczyło jednej stronicy, żebym uległa wpływowi tego narkotyku i przeczytała jednym tchem 352 stronice dużego formatu”. Podczas tej lektury zadawałam sobie pytanie: dlaczego czytany tekst mnie pociągnął i zatrzymał? I intuicyjnie czułam, że trzymają mnie przy nim 3 siły: prawda, pasja, przygoda. Ta książka może być ośmieleniem, by o literaturze mówić własnym językiem, tzn. zachować płynność i autentyczność błyskotliwej narracji, jednocześnie znajdując w niej miejsce na zagospodarowanie bogatego instrumentarium teoretycznoliterackiego. W tej prozie widać młodość, ale jest to młodość dojrzała, najszlachetniejszego gatunku – respektująca obowiązujące reguły dyskursu naukowego i z wdziękiem je niekiedy transcendująca.
Prof. Beata Obsulewicz-Niewińska, Prawda. Pasja. Przygoda, „Topos” 2020, nr 5-6.

Recenzja prof. Danuty Ulickiej: noweksiazki.com.pl/pl/recenzja/ulicka-11-2020
Fragment eseju z „Twórczości”: tworczosc.com.pl/artykul/cienie-platanowej-avenida-de-mayo/